Identifiant :
Mot de passe :
Pas encore de compte?
Mot de passe oublié ?
Welcome
Welkom
Wat is Paniscus ?

Paniscus is een Franse organisatie die zich inzet voor de bescherming van de bonobo's (Pan paniscus in het latijn) en de biodiversiteit van hun natuurlijk leefgebied. Paniscus verbergt geen enkele andere organisatie en is enkel opgericht door de wil van de twee stichters: Gaà«tan Duhamel, bioloog en huidig voorzitter van de organisatie en Jean-Pascal Guéry, dierenverzorger, etholoog van opleiding en huidig ondervoorzitter van Paniscus. Paniscus is opgericht in oktober 2002 na de ontmoeting tussen de twee stichters, beiden gepassioneerd door primaten en overtuigd van de noodzaak om hen te beschermen in hun natuurlijk leefgebied. Ze waren vooral aangetrokken door de bijzonderheden van de bonobo's en omdat er relatief weinig gebeurt voor hun bescherming, beslisten ze een organisatie op te richten. Paniscus wil zich niet enkel inzetten voor de bescherming van de bonobo's, maar ook voor die van alle fauna en flora van hun biotoop en zonder het belang van de levensomstandigheden van de lokale bevolking te vergeten.

Wat zijn bonobo's?

Door de grote ontoegankelijkheid van hun natuurlijk leefgebied is de bonobo de laatste mensaap die door de wetenschap beschreven werd. Ook de onstabiele situatie in Congo, het enige land waar ze voorkomen, zorgt ervoor dat de bonbo's nog altijd de minst gekende mensaap is.

Ze zijn ongeveer even groot als chimpansees, maar hebben een slankere bouw, een zwart gezicht vanaf de geboorte, roze lippen en een schellere stem. Ze leven enkel op de linkeroever van de Congostroom in het primair (= niet door mensen aangetast) tropisch regenwoud rond de evenaar in de Democratische Republiek Congo. Voor korte afstanden verplaatsen ze zich behendig door de boomtoppen. Als het snel moet gebeuren (bv. bij gevaar) of voor langere afstanden verkiezen ze de bosbodem en lopen ze op hun knokkels. Soms bewegen ze zich ook kort op twee benen voort als ze noten of vruchten willen vervoeren.

Ze leven in grote gemeenschappen (tot 200 individuen) en splitsen zich overdag op in kleinere foerageergroepjes (party's genoemd) die regelmatig wisselen van grootte en samenstelling. Dit noemt men een fusion-fission systeem. Iedere avond roepen ze door het woud en verzamelen zo om hun slaapnesten in de bomen te bouwen.

Net zoals bij chimpansees blijven de zonen heel hun leven in de geboortegroep en migreren de vrouwtjes als ze sexueel volwassen zijn naar een naburige bonobogemeenschap. Maar hun groepsleven is veel minder agressief dan bij chimpansees. De (onverwante!) vrouwtjes gaan onderling zeer sterke banden aan en voorkomen zo mannelijke agressie. Ze hebben veel sexueel contact en in bijna alle mogelijke combinaties. Ze gebruiken seks als middel om sociale banden te versterken en spanningen te bedaren.

Wat zijn de doelstellingen?

Sensibilisatie van het grote publiek :

De bonobo en de andere fauna van de Democratische Republiek Congo zijn slecht gekend in Frankrijk en daarbuiten. Daarom willen we het grote publiek informeren over het bestaan en de bijzonderheden van de bonobo's. We willen ook wijzen op de gevaren die wegen op het voortbestaan van de bonobo's (ontbossing, handel in bushmeat) in hun unieke biotoop: het tropisch regenwoud van Congo.

Deze sensibilisatie houdt onder andere in dat we langsgaan in scholen en een stand hebben op beurzen. Ook via deze website bereiken we heel wat mensen. Er is ook een informatieblad dat de leden regelmatig ontvangen en we hebben het briefwisselingsproject EchAss (zie verder).

Financiering van studies in situ :

Enkele wetenschappers hebben de dier- en plantensoorten van Congo al bestudeerd. De burgeroorlog heeft daar jammer genoeg vaak een einde aan gemaakt. Ook is door de oorlog de ecologische situatie veranderd: de bevolking is verarmd en de dorpbewoners en troepen trokken het woud in om zich te voeden of te verbergen.

We weten weinig over de bonobo's en de dieren die in hetzelfde gebied leven. De enige zekerheid die we momenteel hebben, is dat de situatie erger is dan voor de oorlog! Hoeveel bonobo's blijven er nog over? Hoe reageren ze op de veranderingen in hun leefgebied? In welke mate is het woud aangetast? Al deze informatie en nog vele andere zaken zijn noodzakelijk om efficià«nt de bonobo's en de biodiversiteit van hun leefgebied te kunnen beschermen. Daarom zamelt Paniscus fondsen in om een studie in het veld te kunnen financià«ren en informatie te kunnen vergaren over dit unieke biotoop.

Ontwikkelingshulp voor de lokale bevolking :

We kunnen van de lokale bevolking niet verwachten dat ze niet meer jagen of woud omhakken als hun economische situatie erbarmelijk is. Daarom vindt Paniscus dat ontwikkelingshulp perfect past bij natuurbehoud. Deze steun omvat meerdere aspecten :

1. Ontwikkeling van eerlijke handel :
De rijke landen van de noordelijke hemisfeer hebben producten nodig die alleen in het zuiden in ontwikkelingslanden geproduceerd worden (bv. koffie, cacao, bananen). Deze producten worden ook in Congo geteeld. Door eerlijke handel krijgen de lokale boeren een eerlijke prijs voor hun goederen.

2. Ontwikkeling van duurzame jacht :
De traditionele jacht voor eigen gebruik heeft alle redenen om verder te blijven bestaan. Het is vaak de enige bron van dierlijke eiwitten voor de lokale bevolking. Meestal jagen zij volgens de tradities niet op de bonobo. In sommige streken worden bonobo's zelfs als voorouders beschouwd. Ons doel is het respect voor de bonobo's terug te brengen. Vaak is dit respect verloren gegaan door de massale verhuizingen van de lokale bevolking tijdens de oorlogsjaren.
Voor andere soorten kan de jacht niet volledig verboden worden. We streven dus naar een duurzame jacht, waarbij de populaties zich op lange termijn in stand kunnen houden en er geen methoden gebruikt worden die schadelijk zijn voor het milieu. Dit concept van duurzame jacht kan natuurlijk enkel effectief zijn als er geen enkele vorm van stroperij plaatsvindt. Eerst moeten er zo veel mogelijk gegevens verzameld worden over de aantallen van de verschillende soorten en andere ecologische gegevens. Daaruit kan dan in samenspraak met de jagers een plan opgesteld worden met jachtvergunningen en quota. Stropers kennen vaak het best de dieren die ze bejagen, hun eigen leven hangt er namelijk van af. Door hen een vervangende job te geven waarbij ze deze kennis kunnen gebruiken, worden ze ontmoedigd om hun illegale activiteiten verder te zetten.

3. Ontwikkeling van alternatieve kweken :
Vis en vlees zijn de enige bronnen van onmisbare eiwitten in de voeding van de lokale bevolking. De jacht en de visvangst zijn dus traditioneel belangrijke onderdelen in elke samenleving. Daarom kiest Paniscus voor duurzame jacht. Om de jachtdruk te verminderen en de handel in woudvlees (bushmeat) te beperken, willen we ook alternatieve kweken stimuleren. Dit zijn voederdieren met een hoge opbrengst, maar die niet traditioneel gekweekt worden in de lokale landbouw. Door het ECOFAC-programma van de EU (zie www.ecofac.org) zijn al verschillende kweken van knaagdieren opgestart. In dit opzicht past ook het kweken van vissen, zoals in Gabon in het Parc de la Lékédi al toegepast wordt.

Programme EchAss: Echange épistolaire et Assistance technique scolaire :

Dit project tracht opnieuw het grote publiek in Frankrijk te informeren over de bonobo's en de bedreigingen die hun overleving in gevaar brengen. Maar met dit project proberen we ook technische steun te geven aan Congolese leerlingen.

Eerst wil Paniscus een briefwisseling opzetten tussen Franse en Congolese leerlingen. Deze uitwisseling kan de bescherming van de natuur als thema krijgen. Daarbij worden de Congolezen uitgenodigd om te vertellen over de problemen van stroperij en ontbossing, die de overleving van de bonobo's en andere dieren uit het woud in gevaar brengen. De leerkrachten die willen meewerken met dit project krijgen als steun een pedagogisch boekje met allerlei informatie over de ontbossing in hun land en de diersoorten die in de bossen leven, uiteraard met speciale aandacht voor de bonobo's.

Via deze uitwisseling worden de Franse leerlingen geïnformeerd over de achteruitgang van het milieu waarmee we iedere dag geconfronteerd worden. Ook krijgen ze informatie over de Congolese biodiversiteit en worden ze aangemoedigd om na te denken over de biodiversiteit in Europa en Frankrijk (bijvoorbeeld de beer en de gier in de Pyreneeà«n, de wolf in de Alpen,...). Ook de Congolese leerlingen vormen een doelgroep. Het is de bedoeling dat de jonge Congolezen zelf het initiatief nemen voor dit project. We denken dat het psychologisch zeer waardevol voor hen is om in het kamp van de “lesgevers” te staan. We mogen niet vergeten dat de Afrikaanse landen een opgelegd onderwijs ondergaan hebben in de tijd van de Westerse kolonisatie. Ook zijn in de regio van de twee Congo's en Angola ooit het grootste aantal mannen, vrouwen en kinderen gevangen genomen om als slaven te dienen in de Nieuwe Wereld. Door deze uitwisseling hopen we dat de Congolese leerlingen zich gewaardeerd zullen voelen om aan de Franse leerlingen uit te leggen wat ze geleerd hebben over hun dieren en hun omgeving en wat ze kunnen doen om de ecologische situatie te verbeteren. Zo kunnen de leerlingen in beide landen elkaar overtuigen om het milieu te beschermen.

Samengevat, de doelstellingen van deze uitwisseling zijn :

  • wederzijds respect creà«ren voor de cultuur van een ander volk
  • sensibilisatie over de bescherming van de natuur
  • aandacht voor ecosystemen en biodiversiteit
  • ontdekken van verschillende exotische planten- en diersoorten

Later zal dit project de voorbode zijn voor sociale hulp aan de Congolese leerlingen. Zo kunnen we bijvoorbeeld boeken, schriften en balpennen opsturen om het werk in de klas te vergemakkelijken. De boodschap van de bescherming van hun natuur mag daarbij niet vergeten worden.

Deze technische bijstand moet op de lange termijn bekeken worden. Het heeft geen zin om enkele maanden steun te bieden om hen daarna aan hun lot over te laten. Deze steun moet dus continu zijn. De enige voorwaarde zal de verderzetting van de samenwerking zijn.

Oprichting van een reservaat :

De ultieme doelstelling van Paniscus blijft het oprichten van een reservaat of Nationaal Park in het verspreidingsgebied van de bonobo's. Zo kan een deel van deze unieke omgeving met zijn rijke biodiversiteit goed beschermd worden. Het Nationaal Park van Kahuzi-Biega in het oosten van het land bestaat al lang, vooral om de Oostelijke laaglandgorilla (Gorilla beringei graueri) uit deze regio te beschermen. Een bewijs dat, als het nodig is, de nationale en internationale wil een drijvende kracht is om een natuurlijk patrimonium te beschermen. De oprichting van zo'n park, meer in het westen van het land, tussen de Congo en de Kasaï-rivieren, is dus zeker mogelijk. In 1999 is een project voorgesteld door het World Wildlife Fund International om het 3800 km² grote Lomako-woud als reservaat aan te duiden. Maar van het project is nooit echt iets in huis gekomen door de politieke instabiliteit op dat moment. Và˛à˛r men dit dossier herneemt, is het nodig om studies te ondernemen om de situatie in dit bosmassief te evalueren en te vergelijken met andere woudstukken die misschien ook of zelfs meer dit project verdienen.

Eenmaal opgezet, kan een reservaat jobs creà«ren. Het gebied moet permanent bewaakt worden om alle mogelijke vormen van degradatie te voorkomen: houtkap en stroperij. Rangerposten moeten dus geïnstalleerd worden. Om beter geaccepteerd te worden bij de lokale bevolking, moet het reservaat de exploitatie van het woud zo veel mogelijk compenseren. Het reservaat moet dus een nieuwe bron van inkomsten worden. Het ecotoerisme is een alternatief waardoor het natuurlijk patrimonium toch nog op een goede manier gebruikt kan worden. En er zijn jobs nodig voor de toeristische infrastructuur: gidsen, chauffeurs, hotel- en winkelpersoneel,... Een goed voorbeeld zijn de sterk bedreigde berggorilla's in Rwanda. Er worden betaalde bezoeken georganiseerd voor de toeristen waardoor de gorilla's ook beschermd worden. De inkomsten van dit ecotoerisme in het Parc National des Volcans vormt de derde belangrijkste bron van inkomsten voor het land.

Adhérer à  l'association|Contactez-nous|Les bulletins de l'association